Normandies

Uut Wikipedie, de vrye encyklopedy
Naar navigatie springen Jump to search
Normandies
Spraoke Vastelaand normaund

Guernseys normand Jerseys Nouormand

Laand Flag of France.svg Frankriek

Flag of Normandy.svg Normandië
Flag of the United Kingdom.svg Groot-Brittanje

Flag of Guernsey.svg Guernsey
Flag of Jersey.svg Jersey
Antal sprekkers ?
Dialekte Jerseys, Guernseys, Sarks
Taalklassifikatie Indo-Europees
Skrift Latiens alfabet
Staotus op Jersey n offisiële taal
Taalkode ISO 639-1 -
Taalkode ISO 639-2 roa
Taalkode ISO 639-3/DIS -

t Normandies is n Romaanse taal die espreuken wörden in Normandië en op de Normandiese eilaanden. t Normandies wörden meestentieds ezien as n Frans dialekt, mer verschilt aordig van t Standardfrans, dit kömp onder aandere deurdat t Normandies in de tied van de Vikingen veule woorden van t Oud-Noors hef overeneumen. De taal sluut in t noorden an op t Pikardies, in t zuudwesten op t Gallo en in t zuudoosten op t Frans.

Variëteiten[bewark | bronkode bewarken]

t Normandies is mit de Normandiese invasie mee-ebröcht naor de Britse eilaanden, waor de taal n grote uutwarking op t Engels hef ehad. Op de Britse Kanaaleilaanden wörden t nog altied espreuken, en op elk van disse eilaanden spreken ze zo'n bietjen n amparte variëteit van t Normandies dat nogal es kan verschillen van t vastelaand-Normandies. Sommige variëteiten van t Normandies bin inmiddels uutestörven of op starven nao dood. Op Jersey wörden der Jerseys (Jèrriais) espreuken, dit is de grootste taal van de kanaaleilaanden en is n offisiële taal op Jersey waorvan t gebruuk, allewel t gien bestuurstaal is, an-ebusd wörden deur de regering. Op Guernsey wörden der Guernseys (Guernésiais of Dgèrnésiais) espreuken, en op Sark he'j t Sarks (Sercquiais), n variëteit dat zich ontwikkeld hef vanuut t Jerseyse dialekt dat in de 15e eeuw eeuw deur kolonisten is mee-ebröcht. Op t eilaand Alderney wördden der vrogger Alderneys (Auregnais) espreuken, mer dit dialekt is vandage de dag uutestörven. t Contenin-Normandies (Cotentinais) is de variëteit die in t Normandiese Contentin espreuken wörden en tot slot he'j nog t Cauchois dat espreuken wörden in t Normandiese Pays de Caux.

Oud-Noors in t Normandies[bewark | bronkode bewarken]

Veurbeelden van woorden mit n Oud-Noorse oorsprong:

Normandies Engels Oud-Noors Frans
bel court, yard (vergeliek: bailey?) bæli cour (vergeliek: bal)
bète bait (eleend van t Normandies) beita appât (vergeliek: bête, bestial)
canne can (eleend van t Normandies) kanna cruche
cat cat (verwaant an t Germaans) katte chat
gardîn garden garðr jardin
gradile (black)currant gaddr cassis
graie prepare greiða préparer
hardelle girl hóra (hoer, prostituee) fille (vergeliek: hardi)
hèrnais cart (vergeliek: harness) járnaðr (besleugen peerd) charrette (vergeliek: harnais, harnâcher)
hougue mound (vergeliek: howe, high) haugr monticule
mauve seagull mávar gaviote (veur de Normandiërs) /
mouette (nao de Normandiërs)
mielle dune mellr dune
mucre damp (vergeliek: muggy) mygla humide
nez headland / cliff (vergeliek: Sheerness, ets.) nes falaise (vergeliek: nez)
pouque pouch, bag (vergeliek: Noord-Engels poke
, gezegde "pig in a poke"; mer pocket)
poki sac (vergeliek: poche)
viquet wicket (eleend van t Normandies) víkjask guichet (eleend van t Normandies)

Normandies in t Engels[bewark | bronkode bewarken]

Veurbeelden van Normandiese woorden die in t Engels, en in n enkel geval in t Nedersaksies en t Nederlaands (hier vet-edrokt), terechtekeumen bin:

Engels Normandies Frans Nedersaksies
fashion < faichon = façon moede
cabbage < caboche = chou (cf. caboche) kool
candle < ca(u)ndelle = chandelle, bougie keerze
castle < castel (noen: catè) = château, castelet kasteel*
cauldron < caudron = chaudron ketel
causeway < caucie (noen: cauchie) = chaussée rieweg
catch < cachier (noen: cachi) = chasser vangen
cater < acater = acheter kopen
cherry (-ies) < cherise (chrise, chise ) = cerise karse
mug < mogue/moque = mug, boc mokke
poor < paur = pauvre arm
wait < waitier = gaitier (noen: guetter ) wachten*
war < werre (Oud-Normandies) = guerre oorlog
warrior < werreur (old Norman) = guerrier striejer
wicket < viquet = guichet (cf. piquet) paoltjen
Nuvola apps ksig.png Dit artikel is eschreven in t West-Veluwse dialekt van Nunspeet, in de Algemene Nedersaksiese Schriefwieze.